sedanews.az
sedanews.az

Kainatdan kosmik tapıntılara — elmdə böyük irəliləyişlər

Dün, 10:36


    Bu həftə elm dünyası həm kosmik kəşflərlə, həm də həyati əhəmiyyətli tədqiqatlarla yenidən gündəmi zəbt edib. Qısa müddətdə əldə olunan nəticələr göstərir ki, insanlıq hələ də səma, həyat və kainatın yaranışı haqqında daha çox şey öyrənməyə davam edir.

   Ulduzları olmayan qalaktika tapıldı — Dark matter fenomeni
  NASA və astronomiya elmi icması tərəfindən bu həftə ulduzları olmayan qalaktika aşkar edilib. “Cloud‑9” adlandırılan bu qalaktika radiosiqnal vasitəsilə müəyyən edilib və Hubble Kosmik Teleskopu ilə aparılan müşahidələr nəticəsində mağlum olub ki, bu obyektin içində heç bir ulduz yoxdur — yəni kosmosda mövcudluğu qeyri‑adi bir “ucuz ev” kimi təsvir edilə bilər. Bu, təkcə astrofizika üçün deyil, eyni zamanda qaranlıq maddə anlayışının öyrənilməsində ciddi yenilik sayılır.

 Yeni bəslənmə tərzi — ABŞ qida piramidasında inqilabi dəyişiklik
  ABŞ Səhiyyə və Kənd Təsərrüfatı Departamenti bu həftə yeni qida piramidası qaydalarını açıqladı. Yeni göstərişlərə görə, sağlam pəhrizdə artıq vurğu şəkər və ultraprocessed (süni) məhsulların azaldılmasına və zülal, yağlı süd məhsulları və yüksək keyfiyyətli proteinə verilməlidir. Bu, bir çox illər ərzində təklif edilən pəhriz standartlarını tamamilə dəyişdirir və dietologiya sahəsində böyük müzakirələrə yol açır.

 Astronomiyada yeni faza — Yupiterin parlaq görünüşü
  NASA bu ay üçün öz səma müşahidə təlimatını açıqlayıb. Ona görə, bu gündən etibarən Yupiter planetinin nadir parlaq fazası müşahidə olunacaq və onu sadəcə çıplak gözlə də görmək mümkün olacaq. Bu fenomen gecə səmasını izləyənlər üçün xüsusi fürsətdir və planetlər astronomiyası ilə maraqlananlar üçün əsl bayrama çevrilə bilər.

  Hindistanın kosmik missiyası — PSLV‑C62 starta hazır!
Bu həftə Hindistan Kosmik Tədqiqat Təşkilatı (ISRO) 12 yanvar 2026‑da PLANET müşahidə peyki daşıyan PSLV‑C62 missiyasını həyata keçirəcəyini elan etdi. Bu missiya beynəlxalq əməkdaşlığın simvolu olmaqla yanaşı, yüksək çözünürlüklü yer müşahidəsi peyklərini orbitə çıxaracaq və kosmosda qarşılıqlı faydalı texnologiyalara yeni qapılar açacaq.

  Astronomlar sübut etdilər — Qara dəliklər kainatı “bükür”
Müasir teleskop və müşahidə vasitələri bu həftə yeni bir astronomik kəşfə yol açdı: qara dəliklərin kainatın strukturunu “bükdüyü” müşahidə edildi. Bu tapıntı Alben şərtlərinə əsaslanan ümumi nisbilik nəzəriyyəsini daha da gücləndirir və göstərir ki, qara dəliklər sadəcə “nə isə çəkir” deyil, həm də öz ətrafında zaman‑kainat qatını dəyişir.
 Bununla da  elm dünyası sübut etdi ki, kosmos və həyat haqqında biliklərimiz sürətlə genişlənir. Ulduzlar olmayan qalaktikalar, yeni qida tövsiyələri, nadir planet müşahidələri və inkişaf edən kosmik missiyalar — bunlar hamısı insanlığın bilik sərhədlərini genişləndirən hadisələrdir. Elm hər zaman gələcəyin pəncərəsini açır və biz buna şahid oluruq.

 Sedanews.az







Mətndə səhv var? Onu siçanla seçin və Ctrl+Enter düyməsini basın.
Teqlər:
ŞƏRH YAZ
OXŞAR XƏBƏRLƏR
XƏBƏR LENTİ
BÜTÜN XƏBƏRLƏR
SƏHİYYƏ
İDMAN
ŞOU-BİZNES
DÜNYA