Bu gün dünya görünən müharibələrdən daha təhlükəli, amma çox zaman diqqətdən kənarda qalan iki böyük problemlə üz-üzədir: su qıtlığı və torpağın məhsuldarlığını itirməsi. Bu iki problem ayrı-ayrılıqda təhlükə deyil — onlar bir-birinə sıx bağlı, biri digərini sürətlə dərinləşdirən qlobal böhrandır. Əgər bu gün bu problemlərin həlli üçün ciddi addımlar atılmasa, sabah bəşəriyyət aclıq, yoxsulluq və kütləvi miqrasiya ilə üzləşəcək.
  Su qıtlığı: həyat damarının quruması
Yer kürəsinin 70 faizi su ilə örtülü olsa da, bunun cəmi 2,5 faizi şirin sudur. Bu az miqdarın da böyük hissəsi buzlaqlarda və yeraltı qatlarda yerləşir. Sürətlə artan əhali, sənayeləşmə, iqlim dəyişikliyi və su ehtiyatlarının səmərəsiz istifadəsi nəticəsində bu gün milyardlarla insan təmiz içməli sudan məhrumdur.
  İqlim dəyişiklikləri quraqlıqları daha uzun və dağıdıcı edir. Çaylar quruyur, göllər kiçilir, yeraltı sular tükənir. Su olmadıqda isə ilk zərbə kənd təsərrüfatına dəyir.
  Torpaq niyə məhsul vermir?
 Su qıtlığı torpağı zəiflədir, amma problemin ikinci və daha dərin tərəfi var: torpağın tükənməsi. Uzun illər ərzində torpaq həddindən artıq və nəzarətsiz istismar olunub. Kimyəvi gübrələrdən düzgün istifadə edilməməsi, torpağın dincə qoyulmaması, monokultura əkinçilik və eroziya torpağın təbii qida balansını pozub.
  Nəticədə bu gün bir çox regionlarda torpaq kübrəsiz məhsul vermir, bəzən isə kübrə ilə belə əvvəlki məhsuldarlıq əldə olunmur. Bu, torpağın “yorulduğunu” və təbii həyat qabiliyyətini itirdiyini göstərir.
Bir-birini dərinləşdirən iki böhran: Su qıtlığı torpağı qurudur, torpağın zəifləməsi isə daha çox suya ehtiyac yaradır. Fermerlər məhsul əldə etmək üçün daha çox suvarmaya və daha çox gübrəyə üz tutur. Bu isə yeraltı suların daha sürətlə tükənməsinə, torpağın şoranlaşmasına, ekosistemin məhvinə səbəb olur.
Beləliklə, qapalı və dağıdıcı bir dövrə yaranır.
Bu gün tapılmayan həll – sabah acı nəticəyə gətirib çıxaracaq
Əgər bu gün: su ehtiyatlarının qorunması, müasir və qənaətli suvarma sistemlərinin tətbiqi, torpağın bərpası və ekoloji əkinçilik, kimyəvi gübrələrə nəzarət, fermerlərin maarifləndirilməsi kimi addımlar atılmasa, sabah dünya ərzaq böhranı ilə qarşılaşacaq. Bu isə yalnız iqtisadi yox, sosial və siyasi gərginliklərə, müharibələrə və kütləvi köçlərə yol aça bilər.
  Çıxış yolu varmı?
Bəli, amma vaxt azdır.
Damcı və ağıllı suvarma sistemləri.
Yağış sularının toplanması və təkrar istifadəsi.
Orqanik və regenerativ kənd təsərrüfatı.
Torpağın növbəli əkini və istirahətə buraxılması.
Dövlətlərin və beynəlxalq qurumların ciddi strategiyaları, bu böhranın qarşısını ala biləcək real addımlardır.
  Su qıtlığı və torpağın məhsuldarlığını itirməsi gələcəyin problemi deyil — bu günün reallığıdır. Bu problemləri görməməzlikdən gəlmək, əslində, gələcək nəsilləri aclıqla üz-üzə qoymaq deməkdir. Bu gün tapılan həll yolları sabah həyat qurtaracaq, bu gün susmaq isə sabah acı nəticələr doğuracaq.
  Sedanews.az