Rusiya Ermənistana təzyiqləri artıracaq - Zəngəzur məsələsi vəziyyəti dəyişəcək

"10 noyabr bəyanatına uyğun olaraq Zəngəzur dəhlizinin açılması məsələsi nəinki Azərbaycanın, bütün region dövlətlərinin marağındadır. Buna görə də region dövlətləri iqtisadiyyatını Azərbaycanla, Türkiyə ilə və İpək Yolu üzərində yerləşən bütün dövlətlərlə daha da gücləndirmək istəyir".

Bunu Milli.Az-a açıqlamasında iqtisad elmləri üzrə fəlsəfə doktoru Elmir Səfərli deyib.

Ekspert bildirib ki, Ermənistan region dövlətləri ilə münasibətləri yaxşılaşdırmalıdır, əks təqdirdə məcbur ediləcək:
"Qarabağ müharibəsinə qədər də Azərbaycanla Rusiya arasında müəyyən iqtisadi əlaqələr mövcud olubdur. Hətta desək ki, Azərbaycanın ümumi ticarət (əmtəə) dövrüyyəsini ortalama hər il 10-12% həcmi Rusiya ilə ticarət münasibətləri üzərindən formalaşdrır. 2020-ci ildə hələ pandemiyanın hələ tüğyan etdiyi bir dövrdə ümumi olaraq Azərbaycanın 24 milyard əmtəə ticarət dövriyyəsi mövcud olmuşdu. Bunun ortalama 10.7 milyardı idxal, 13.7 milyardı isə ortalama olaraq ixrac proseslərinə düşür və ümumi olaraq 2019, 2020-ci illərdə Azərbaycan 2.2 və 3 milyard həcmində təkcə Rusiya ilə əmtəə ticarət dövrüyyəsi formalaşdırıb. Statistik rəqəmlərə baxanda görə bilərik ki, ortalama olaraq görə bilərik ki, bu, Azərbaycanın ümumi ticarət dövrüyyəsinin 10-12% həcmini təşkil edir.
Son 1 ildə Rusiya ilə Azərbaycanın dövlətlərarası strategiyasının əsas məqsədi dövlətlərarası ticarət və iqtisadi əməkdaşlığın artırılması və sıx əməkdaşlığın qurulmasıdır. Burada təbii ki, müxtəlif maraqlar mövcuddur. Həm Rusiyanın marağı var burada, həm də Azərbaycanın. 10 noyabr bəyanatından sonra da Zəngəzur dəhlizinin açılması məsələsinin gündəmə gəlməsi və Rusiyanın israrla bu dəhlizin açılmasında maraqklı olması, - bildiyiniz kimi 20 iyulda Rusiya və Azərbaycan Prezidentlərinin ikitərəfli görüşündə də Putin tərəfindən xüsusi olaraq vurğulandı ki, Zəngəzur dəhlizi bəyanata uyğun olaraq açılmalıdır, - bunun həm siyasi nəticəsi mövcuddur, həm də iqtisadi nəticəsi. Rusiya iqtisadi nəticəsindən daha çox maraq güdür. Bunun əsas səbəbi isə nəyinki Azərbaycan, həmçinin Türkiyə ilə və regionun digər dövlətləri ilə də sıx iqtisadi əlaqələrin qurulması və iqtisadiyyatın, ticarət dövrüyyəsinin həcminin artırılması məsələsidir. 
Azərbaycanla Rusiya arasında hələ 2019-cu ildə bağlanmış 2024-cü ilə qədər strateji fəaliyyət planı mövcuddur. Bu fəaliyyət planı birgə əməkdaşlıq və  investisiya həcminin artırılması istiqamətində olub. Bunlar əsas 5 yol xəritəsi üzərində formalaşıb:
1. Birgə investisiya
2. Humanitar-sosial sahə
3. Ticarət sahəsi
4. Nəqliyyat sahəsi
5. Büdcə və vergilərin, eyni zamanda dövlət sistemlərinin elektronlaşdırılması və rəqəmsallaşdırılması istiqamətində
Rusiya ilə Azərbaycanın dövlətlərarası nümayəndələrinin sıx görüşməsi bu proseslərin daha da sürətlənməsinə səbəb olacaq. Eyni şəkildə 10 noyabr bəyanatının icrası da həmin bu proseslərin daha da artırılmasına və hətta strateji yol xəritəsində təsdiq olunmuş o fəaliyyət planının genişləndirilməsinə və şaxələndirilməsinə səbəb olacaq. 
Ermənistanın başqa alternativi yoxdur, iqtisadiyyatı çöküşdədir. Bu iqtisadiyyatın bərpası Ermənistan hakimiyyətinin marağında olmalıdır ki, 10 noyabr bəyanatına uyğun olaraq Zəngəzur dəhlizi üzərindən gedən tarixi İpək Yolunda onun da rolu olsun, onun da iqtisadiyyatına müəyyən töhfə versin. Ermənistan istəsə də, istəməsə də bu layihə onsuz da reallaşacaq. Prezident İlham Əliyevin də dediyi kimi, güc hesabına olsa belə bu, reallaşdırılacaq. Təbii ki, Azərbaycanlə Rusiya Prezidentlərinin görüşü zamanı Kreml rəhbəri də vurğuladı ki, 10 noyabr üçtərəfli bəyanatına əməl etmək həm sülhün təminatçısı rolunu oynamaqdır, həm də regionun inkişafına töhfə verməkdir. Buradan da açıq-aydın görünür ki, artıq Rusiyanın da proseslərin içərisində olması, proseslərin içində özünü görməsi və eyni zamanda gələcəkdə buradan özünə müəyyən pay alması, müəyyən qədər Moskva tərəfindən Ermənistana siyasi olaraq da təzyiqə səbəb olacaq. Bu, onun artıq məcburi olaraq həm layihənin icrasına, həm də layihədən müəyyən qədər də olsa pay almasına gətirib çıxaracaq. Ermənistan bunun üçün də region dövlətləri ilə münasibətləri yaxşılaşdırlmalı və bunun üzərindən artıq iqtisadiyatının fəaliyyət planını formalaşdırmalıdır".
Təhməz Əsədov