Dünyanın nəzərləri hələ də Şərqi Avropadadır. Artıq dördüncü ilinə qədəm qoyan Ukrayna-Rusiya müharibəsi hər iki tərəf üçün həm hərbi, həm də iqtisadi baxımdan görünməmiş bir sınağa çevrilib. Bu gün qlobal təhlükəsizliyi təhdid edən ən böyük problemlərdən biri olan bu qarşıdurma hazırda hansı fazadadır? Dünyanın aparıcı hərbi analitikləri və strateji araşdırma mərkəzləri nə proqnozlaşdırır? Bu, müharibənin səngiməsi üçün bir dönüş nöqtəsidir, yoxsa daha böyük qlobal faciələrin müqəddiməsi?

  Sualın cavabını hərbi ekspertlərin gəldiyi ortaq qənaətlər əsasında, bir neçə mühüm faktorla təhlil edirik.

Hərbi ekspertlərin fikrincə, hazırda müharibə artıq klassik cəbhə toqquşmalarından çıxaraq tamamilə "Strateji Tükənmə və Texnoloji Sınaq" fazasına daxil olub. Cəbhə xəttində irəliləyişlər olduqca yavaş və çox baha başa gəlir. İndi döyüşlərin taleyini tanklar və ya piyadalardan çox, süni intellektlə idarə olunan PUA-lar (pilotsuz uçuş aparatları) təyin edir. Ukrayna öz yerli dron sənayesini inkişaf etdirərək döyüş meydanında ciddi üstünlüklər əldə edir. Ukrayna son dövrlərdə əməliyyat taktikasını dəyişib. Artıq müharibə yalnız Ukrayna torpaqlarında getmir; Ukrayna ordusu uzunmənzilli dronlar və raketlərlə Rusiyanın daxilindəki hərbi infrastrukturunu, neft emalı zavodlarını və logistika xətlərini hədəf alır. Aparıcı strateji tədqiqat mərkəzlərinin (məsələn, CSIS) hesabatlarına görə, Rusiyanın canlı qüvvə itkiləri kəskin şəkildə artıb. Rusiya ordusunda ayda 30-34 min arası itki qeydə alındığı halda, könüllü toplama imkanları bu rəqəmdən aşağıdır.

   Bu faza dönüş nöqtəsidirmi? Analitiklər bu suala "həm bəli, həm xeyr" cavabını verirlər. Dönüş nöqtəsi olması ehtimalı aşağıdakı ssenarilərlə ə Strateji Neytrallaşdırma" Strategiyasına əsaslandırılır: Ukrayna artıq yalnız torpaq azad etməyə fokuslanmır. Yeni hərbi doktrina Rusiyanın müharibə aparmaq potensialını tamamilə iflic etməyə (iqtisadiyyatını, hərbi zavodlarını sıradan çıxarmağa) yönəlib. Əgər bu strategiya tam uğur qazanarsa, Rusiya iqtisadi və mənsubiyyət baxımından müharibəni davam etdirə bilməyəcək və bu, real dönüş nöqtəsi olacaq.

Lakin eyni zamanda, tərəflərin heç biri hələ ki öz maksimalist hədəflərindən əl çəkmək istəmir. Kreml hələ də Ukraynanın daxilinə doğru irəliləmək üçün hər il 400 mindən çox yeni müqaviləli əsgər cəlb etməyi planlaşdırır (Ukrayna hərbi kəşfiyyatının məlumatlarına əsasən). Bu isə hərbi gücün yenidən bərpası deməkdir.  Təəssüf ki, hərbi analitiklərin ən çox narahat olduğu məqam məhz budur.   Müharibənin uzanması təkcə regional yox, qlobal faciələrə qapı açır: Rusiya Ukraynanın mərkəzi enerji sistemini tamamilə məhv etməyə çalışır. Bu, Ukrayna daxilində görünməmiş humanitar böhrana və milyonlarla yeni qaçqın dalğasına səbəb ola bilər. Müharibə artıq lokal müstəvidən çıxıb. Rusiya Şimali Koreya, İran kimi dövlətlərdən hərbi dəstək alır, Ukrayna isə NATO və Qərb tərəfindən maliyyələşdirilir. Bu, münaqişənin miqyasını böyüdərək qlobal xaosu dərinləşdirir. 

   Rusiya daxilinə edilən zərbələrin artması və ya hava hücumundan müdafiə zamanı qonşu NATO ölkələrinin (məsələn, Polşa, Rumıniya) hava məkanına dronların düşməsi hər an NATO ilə birbaşa qarşıdurmaya və nüvə ritorikasının reallaşmasına səbəb ola bilər. Hərbi ekspertlər hazırkı vəziyyəti "Tələyə düşmüş iki nəhəngin mübarizəsi" kimi xarakterizə edirlər. Nə Rusiya Ukraynanın müqavimətini tam qıra bilir, nə də Ukrayna Rusiyanı öz sərhədlərindən tamamilə qovub çıxarmaq gücündədir. 

  Analitiklərin proqnozlarına görə, 2026-cı il və növbəti illərdə müharibənin "dondurulması" və ya hər hansı sülh sazişinin imzalanması yalnız tərəflərdən birinin daxili resurslarının (iqtisadiyyatının və ya ordusunun) tamamilə çökməsindən sonra mümkün ola bilər. O vaxta qədər isə dünya hələ çox faciələrə şahidlik edə bilər.