Son günlər valyuta bazarında diqqət çəkən məqamlardan biri Rusiya rublunun möhkəmlənməsi və bir sıra ölkələrin milli valyutalarında müşahidə olunan dəyişikliklərdir. Azərbaycanda isə fərqli vəziyyət hökm sürür. Uzun illərdir ki, manatın ABŞ dollarına qarşı məzənnəsi sabit qalır. Buna baxmayaraq, vətəndaşların gündəlik həyatında hiss etdiyi əsas problemlərdən biri qiymət artımıdır.   
  Bu gün bazara gedən hər bir vətəndaş əvvəlki illərlə müqayisədə daha çox vəsait xərclədiyini görür. Ən çox bahalaşma isə gündəlik tələbat məhsullarında – çörək, ət, süd məhsulları, tərəvəz və meyvələrdə hiss olunur. Belə olan halda haqlı sual yaranır: əgər manat sabitdirsə, niyə qiymətlər artır?
   İqtisadçıların fikrincə, qiymətlərin formalaşmasına təkcə milli valyutanın məzənnəsi təsir etmir. Azərbaycanda ərzaq bazarının müəyyən hissəsi idxaldan asılıdır. Xarici bazarlarda məhsulların bahalaşması, nəqliyyat və logistika xərclərinin artması son nəticədə ölkə daxilində qiymətlərə təsir göstərir. Bu proses iqtisadiyyatda "idxal olunan inflyasiya" adlandırılır.
   Digər mühüm səbəb isə dünya bazarında davam edən qeyri-sabitlikdir. Son illərdə enerji daşıyıcılarının, gübrələrin, kənd təsərrüfatı texnikasının və daşınma xidmətlərinin qiymətində artımlar müşahidə olunub. Bu isə ərzaq məhsullarının maya dəyərinin yüksəlməsinə gətirib çıxarıb.
  Mütəxəssislər hesab edirlər ki, bəzi məhsullar üzrə daxili istehsalın tələbatı tam ödəyə bilməməsi də qiymət artımına təsir göstərən amillərdəndir. Yerli istehsalın kifayət qədər olmadığı hallarda bazar idxaldan asılı qalır və xarici bazarlarda baş verən hər dəyişiklik ölkə daxilində hiss olunur.
   Bununla yanaşı, məhsulun istehsalçıdan istehlakçıya çatana qədər keçdiyi mərhələlərdə yaranan əlavə xərclər də qiymətlərin yüksəlməsinə səbəb olur. Daşınma, saxlanma, qablaşdırma və satış xərcləri son qiymətə təsir edən əsas amillər sırasındadır.
Bəs çıxış yolu nədədir?
   İqtisadçılar hesab edirlər ki, inflyasiyanın təsirini azaltmaq üçün ilk növbədə yerli istehsal genişləndirilməlidir. Kənd təsərrüfatına dəstəyin artırılması, ərzaq təhlükəsizliyi proqramlarının gücləndirilməsi və idxaldan asılılığın azaldılması qiymət sabitliyinə müsbət təsir göstərə bilər.
   Eyni zamanda bazarda rəqabət mühitinin genişləndirilməsi, logistika xərclərinin azaldılması və sahibkarlığın dəstəklənməsi də mühüm əhəmiyyət daşıyır. Ekspertlərin fikrincə, uzunmüddətli dövrdə məhz bu addımlar inflyasiya təzyiqlərinin azalmasına kömək edə bilər.
   Nəticə etibarilə, manatın sabit məzənnəsi ölkənin maliyyə sabitliyi üçün vacib amil olsa da, qiymətlərin artmasının qarşısını təkbaşına ala bilmir. Bu gün vətəndaşın hiss etdiyi inflyasiya daha çox ərzaq bazarında, gündəlik tələbat məhsullarında özünü göstərir. Problemin həlli isə iqtisadiyyatın real sektorunun inkişafı, yerli istehsalın artırılması və bazar mexanizmlərinin daha səmərəli işləməsindən keçir.
  Sevinc Salehqızı