2022-ci il fevralın 24-də Rusiyanın Ukraynaya qarşı başlatdığı genişmiqyaslı hərbi əməliyyatlar Avropanın siyasi və iqtisadi mənzərəsini köklü şəkildə dəyişdi. Müharibə artıq dörd ildən çoxdur davam edir. Bu müddət ərzində Ukrayna ağır dağıntılarla üzləşdiyi halda, Avropa ölkələri də münaqişənin iqtisadi, sosial və təhlükəsizlik nəticələrindən kənarda qala bilməyib.
   Avropa İttifaqı müharibənin ilk günlərindən Ukraynanın suverenliyini və ərazi bütövlüyünü dəstəklədiyini bəyan edib. 2026-cı il iyunun 18-də keçirilən Avropa Şurasının iclasında da Ukraynaya siyasi, maliyyə, humanitar, hərbi və diplomatik dəstəyin davam etdiriləcəyi bir daha təsdiqlənib. Eyni zamanda, Avropa İttifaqı Rusiyaya qarşı sanksiyaları genişləndirərək iqtisadi və siyasi təzyiqləri davam etdirir.
  Lakin bu siyasətin və uzanan müharibənin Avropaya başa gələn qiyməti də az deyil.
Müharibənin Avropaya ən ciddi təsirlərindən biri enerji bazarında özünü göstərdi. Rusiya qazından və digər enerji resurslarından asılı olan ölkələr alternativ təchizat mənbələri axtarmağa, enerji siyasətlərini yenidən qurmağa məcbur oldular. Enerji qiymətlərindəki kəskin dəyişikliklər sənaye müəssisələrinə, sahibkarlara və milyonlarla ailənin büdcəsinə təsirsiz ötüşmədi.
  Avropa Komissiyasının 2025-ci ilin noyabrında dərc etdiyi iqtisadi təhlilə əsasən, müharibəyə coğrafi baxımdan daha yaxın olan Aİ ölkələri iqtisadi artım, inflyasiya və investisiya baxımından daha ciddi təzyiqlərlə üzləşiblər. Təhlildə müharibənin ilk iki ilində Aİ üzrə inflyasiyanın müharibədən əvvəlki proqnozdan illik orta hesabla 5,9 faiz bəndi yüksək olduğu göstərilir.
Bununla yanaşı, müdafiə xərclərinin artırılması, ticarət əlaqələrinin zəifləməsi və iqtisadi qeyri-müəyyənlik Avropa hökumətlərinin qarşısında əlavə maliyyə yükü yaradıb.
  Müharibənin digər ağır nəticəsi humanitar böhrandır. Ukraynanı tərk etmək məcburiyyətində qalan milyonlarla insan Avropa ölkələrində sığınacaq tapıb. Eurostat-ın məlumatına görə, 2026-cı ilin avqust ayının sonuna Avropa İttifaqında Ukraynadan olan 4,43 milyon insan müvəqqəti müdafiə statusunda olub.
  Bu, qəbul edən ölkələr üçün mənzil, təhsil, səhiyyə və sosial təminat sahələrində əlavə məsuliyyət deməkdir.
Digər tərəfdən, müharibənin Avropanın təhlükəsizlik arxitekturasına təsiri də getdikcə dərinləşir. NATO və Avropa İttifaqı ölkələri müdafiə imkanlarını gücləndirməyə, hərbi büdcələri artırmağa və şərq sərhədlərinin təhlükəsizliyini möhkəmləndirməyə çalışırlar.
 Bu gün Avropa ölkələrinin qarşısında çətin dilemma dayanır: Ukraynanın müdafiəsinə dəstək davam etdirilməli, eyni zamanda öz iqtisadiyyatlarının, enerji təhlükəsizliyinin və sosial sabitliyinin qorunması təmin olunmalıdır.
   Avropa İttifaqı daxilində Ukraynaya dəstək məsələsində ümumi siyasi mövqe qorunsa da, müharibənin davam etdirilməsi, sülh danışıqlarının şərtləri və müdafiə xərclərinin bölüşdürülməsi ilə bağlı ölkələrin yanaşmaları və prioritetləri fərqlənir.
 Bir həqiqət isə danılmazdır: müharibə nə qədər uzanarsa, onun humanitar, iqtisadi və təhlükəsizlik nəticələrinin aradan qaldırılması da bir o qədər çətinləşəcək.
    Ukraynada dağılan şəhərlər, didərgin düşən ailələr, Avropada artan təhlükəsizlik narahatlığı və iqtisadi itkilər bir daha göstərir ki, müharibənin coğrafiyası cəbhə xətti ilə məhdudlaşmır.
    Sülh artıq yalnız Ukraynanın deyil, bütün Avropanın təhlükəsizlik və gələcək məsələsidir.
  Sedanews.Az